Home

อุดรธานี

Posted on

สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานสำคัญของเทศบาลนครอุดรธานี

1. ข้อมูลทั่วไป

พื้นที่

47.70    ตารางกิโลเมตร

อาณาเขต ทิศเหนือ  ติดต่อกับ อบต.หมูม่น อบต.กุดสระ อบต.สามพร้าว
ทิศใต้  ติดต่อกับเทศบาลตำบลบ้านจั่น อบต.บ้านจั่น อบต.นาดี อบต.หนองขอนกว้าง
ทิศตะวันออก  ติดต่อกับ อบต.หนองนาคำ เทศบาลตำบลหนองบัว
ทิศตะวันตก  ติดต่อกับ เทศบาลตำบลหนองสำโรง อบต.เชียงพิณ อบต.บ้านเลื่อม

ลักษณะทางกายภาพ

มีสภาพพื้นที่ภายในตัวเมืองเป็นแอ่ง ลาดจากทิศใต้ไปทิศเหนือ

ลักษณะภูมิอากาศ

อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปี ประมาณ 25 – 27 องศาเซลเซียส  แบ่งออกเป็น 3 ฤดู คือ
ฤดูร้อน  เริ่มตั้งแต่กลางเดือนกุมภาพันธ์ – กลางเดือนพฤษภาคม อุณหภูมิประมาณ 32.5 – 34.5 องศาเซลเซียส
ฤดูฝน  เริ่มตั้งแต่กลางเดือนพฤษภาคม – กลางเดือนตุลาคม รวม 5 เดือน ปริมาณน้ำฝนโดยเฉลี่ยตลอดปีประมาณ 1,374 – 1,850 มิลลิเมตรฝนตกชุกที่สุดระหว่างเดือนกรกฎาคม – กันยายน
ฤดูหนาว  เริ่มตั้งแต่กลางเดือนตุลาคม – กลางเดือนกุมภาพันธ์  รวม 4 เดือน อุณหภูมิประมาณ 4.2 – 11.9 องศาเซลเซียส

จำนวนชุมชน

101   ชุมชน

จำนวนหลังคาเรือน

48,161

จำนวนประชากร

142,112

ความหนาแน่น

2,979  คน/ตารางกิโลเมตร

udon-map
แผนที่แสดงลักษณะทางกายภาพของเทศบาลนครอุดรธานี

 

 

2. ด้านเศรษฐกิจ

            ในเขตตัวเมือง เป็นชุมชนที่มีการขยายตัวทางเศรษฐกิจ และการลงทุน โดยเป็นศูนย์รวมทางด้านพาณิชยกรรมและธุรกิจ โครงสร้างทางเศรษฐกิจหลักในเขตเทศบาลจึงเป็นการค้าส่ง/ค้าปลีก ธุรกิจการเงินและการลงทุน ตามด้วยการท่องเที่ยว นอกจากนี้ยังมีอุตสาหกรรมขนาดย่อม เช่น โรงสี โรงกลึง โรงซ่อมรถยนต์ ฯลฯ

 

3. ด้านโครงสร้างพื้นฐานและบริการ

3.1 การคมนาคม เทศบาลมีระบบคมนาคมขนส่งที่เอื้ออำนวยและเชื่อมโยงกับจังหวัดและอำเภอใกล้เคียง มีเส้นทางคมนาคมหลัก คือ รถยนต์ โดยมีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ) ผ่านใจกลางเมืองตามแนวเหนือ – ใต้ และทางหลวงเชื่อมระหว่างอำเภอและจังหวัดใกล้เคียง มีบริการรถโดยสารระหว่างประเทศ อุดรธานี – เวียงจันทน์ นอกจากนี้ยังมีทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ และเส้นทางคมนาคมทางอากาศ โดยมีสนามบินนานาชาติ เป็นสนามบินพาณิชย์สากลที่อยู่ในเขตเทศบาล3.2 การประปา มีสำนักงานการประปาส่วนภูมิภาคจังหวัดอุดรธานี อยู่ในเขตเทศบาล 1 แห่ง ซึ่งให้บริการแก่ประชาชนทั้งในเขตเทศบาลนครอุดรธานี และเทศบาลใกล้เคียง3.3 การศึกษา เทศบาลนครอุดรธานี ดำเนินการจัดการศึกษาทั้งในระบบและนอกระบบ โดยการจัดการศึกษาในระบบ เทศบาลได้จัดตั้งศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และโรงเรียนสังกัดเทศบาลนครอุดรธานีรวม 9 แห่ง นอกจากนี้ยังวิทยาลัยอาชีวศึกษา โรงเรียนมัธยมศึกษา สายสามัญ และสายอาชีพ ทั้งของรัฐและเอกชนมากมาย และสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษา จึงจัดได้ว่าเป็นพื้นที่ที่มีความก้าวหน้าทางการศึกษาสูงมาก

3.4 การสาธารณสุข สถานพยาบาลที่ให้บริการด้านสุขภาพในเขตเทศบาลนครอุดรธานี มีโรงพยาบาลรัฐจำนวน 4 แห่ง เอกชน 8 แห่ง สถานีอนามัย 27  แห่ง และคลินิกเอกชนอีก 149 แห่ง

3.5 การป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย เทศบาลมีหน่วยงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของเทศบาล การวางเจ้าหน้าที่และรถดับเพลิง ไว้ 6 จุด ทั่วทุกมุมเมือง เพื่อให้เข้าใกล้จุดเกิดเหตุได้อย่างรวดเร็วที่สุด และในส่วนของอุปกรณ์ เทศบาลมีรถดับเพลิง 6 คน รถดับเพลิงโฟมและสารเคมี 1 คน รถดับเพลิงชนิดบันไดเลื่อนอัตโนมัติมีถังน้ำในตัว 1 คน รถบรรทุกน้ำ 6 คัน รถกู้ภัย 2 คัน และรถตรวจการณ์ 2 คัน

นอกจากนี้ จากการที่เทศบาลนครอุดรธานีประสบกับปัญหาน้ำท่วม ได้มีการเตรียมความพร้อมและแผนการช่วยเหลือ โดยการจัดเตรียมสถานที่เพื่อใช้เป็นศูนย์ช่วยเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย 4 แห่ง ในกรณีที่เกิดเหตุ คอยให้ความช่วยเหลือโดยการอพยพ แจกจ่ายอาหารและน้ำดื่ม และรายงานความเสียหายที่เกิดขึ้นไปยังศูนย์ฯ ใหญ่ และในส่วนของปัญหาภัยแล้งนั้น เทศบาลได้จัดตั้งกองอำนวยการช่วยแหลือประชาชนขาดแคลนน้ำที่สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของเทศบาล และจัดเตรียมรถบรรทุกน้ำเพื่อขนส่งไปยังประชาชนในเขตเทศบาลที่ได้รับความเดือดร้อน

 

4. ด้านสิ่งแวดล้อม และทรัพยากรธรรมชาติ

 4.1     ทรัพยากรดินและการใช้ที่ดินของเทศบาลนครอุดรธานี  
เมืองอุดรธานีมีลักษณะการใช้ที่ดินแบบผสม มีการตั้งถิ่นฐานเป็นแบบมีศูนย์กลางเดียว ย่านที่อยู่อาศัยหนาแน่นน้อยส่วนใหญ่จะกระจายอยู่รอบนอกศูนย์กลางเมือง ที่ตั้งหน่วยราชการส่วนใหญ่ตั้งอยู่บริเวณพื้นที่รอบทุ่งศรีเมือง และหนองประจักษ์ ซึ่งเป็นพื้นที่โล่งสาธารณะขนาดใหญ่ใจกลางเมือง  มีย่านที่อยู่อาศัยและย่านพาณิชยกรรมกระจายรอบๆ ซึ่งเป็นย่านที่ค่อนข้างหนาแน่น ลักษณะอาคารเป็นอาคารพาณิชย์และตึกแถว  การกระจุกตัวของการค้าและที่อยู่อาศัยหนาแน่นมากยังคงอยู่ใจกลางเมือง ด้านทิศตะวันตกส่วนใหญ่เป็นพื้นที่การเกษตร เขตทหาร แบะย่านที่อยู่อาศัย มีสถาบันการศึกษากระจายอยู่ทั่วไป  ส่วนทางด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้และตะวันตกเฉียงเหนือมีโอกาสขยายตัวค่อนข้างน้อยเนื่องจากเป็นเขตทหาร และสนามบินพาณิชย์  การขยายตัวของเมือง จะขยายไปตามแนวถนนสายหลักที่มุ่งเข้าสู่ตัวเมือง (อุดร-สกลนคร)
4.2     ทรัพยากรป่า สวนสาธารณะ และที่พักผ่อน
4.3     ทรัพยากรน้ำ มีแหล่งน้ำธรรมชาติสำคัญ 2 ประเภท คือ
ลำห้วย มี 2 แหล่ง คือ ห้วยหมากแข้ง และห้วยมั่ง ซึ่งเป็นเส้นทางระบายน้ำธรรมชาติออกจากตัวเมือง
หนองน้ำ ซึ่งเป็นแหล่งน้ำสำหรับใช้ในการผลิตน้ำประปา และเป็นแหล่งสำรองน้ำใช้ ในเขตเทศบาลมีหนองน้ำที่สำคัญ คือ หนองประจักษ์ศิลปาคม เป็นหนองน้ำที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในเขตเทศบาลประมาณ 328 ไร่ นอกจากนี้ ยังมีหนองน้ำอื่นๆ อีก คือ หนองสิม หนองบัว หนองเตาเหล็ก หนองใหญ่ และหนองขอนกว้าง

 

5. การจัดการมลพิษสิ่งแวดล้อม

5.1 อากาศ มลพิษทางอากาศในเขตเทศบาลนครอุดรธานีไม่เป็นปัญหามากนัก  จากข้อมูลคุณภาพอากาศของสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดอุดรธานี ไม่พบสารมลพิษ คือ ก๊าซโอโซน (O3) ฝุ่นขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน (PM10) ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) ก๊าซไนโตรเจนไดออกไซด์ (NO2) และก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) เกินเกณฑ์มาตรฐาน
5.2 น้ำและระบบบำบัดน้ำ ห้วยหมากแข้ง และห้วยมั่งเป็นแหล่งรับน้ำฝนและน้ำเสียที่เกิดขึ้นในเขตเทศบาล โดยเป็นระบบระบายน้ำเป็นระบบรวม คือ รับทั้งน้ำฝน และน้ำเสียไหลไปในท่อเดียวกัน  น้ำเสียจากแหล่งกำเนิดต่างๆ ดังกล่าวระบายลงสู่ลำรางสาธารณะ และแหล่งรองรับน้ำเสียต่างๆ
ระบบบำบัดน้ำเสียที่ใช้ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี คือ การปรับปรุงคุณภาพน้ำด้วยวิธีธรรมชาติโดยระบบบึงประดิษฐ์ที่ห้วยหมากแข้ง ซึ่งปัจจุบันได้เริ่มดำเนินการไปเพียงบางส่วน ยังไม่ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดของเทศบาล โดยครอบคลุมเขตเทศบาลเพียง 8.60 ตารางกิโลเมตร อยู่ระหว่างการดำเนินงานให้ครอบคลุมตลอดลำห้วยหมากแข้ง พร้อมไปกับการปรับปรุงภูมิทัศน์เพื่อใช้เป็นพื้นที่นันทนาการ และพักผ่อนของคนในเมือง

 

6. ปัญหาและภัยสำคัญของอุดรธานี

ประเภทของ
สาธารณภัย

สาเหตุ

พื้นที่และกลุ่มเสี่ยงภัย/ได้รับผลกระทบ

มาตรการ/แนวทางป้องกันแก้ไข

ผู้ที่เกี่ยวข้อง/
หน่วยงานรับผิดชอบ

1. น้ำท่วม
  • น้ำท่วมในช่วงปี 2543-2545 เนื่องจากปริมาณฝนตกมาก ประกอบกับระดับน้ำในแม่น้ำโขงก็สูง จึงไม่สามารถระบายน้ำออกสู่แม่น้ำโขงได้ โดยท่วมเป็นระยะเวลานา (มากกว่า 2 สัปดาห์)
  • น้ำท่วมขัง ซึ่งสาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการระบายน้ำไม่ทัน แต่ก็จะเกิดเพียงระยะเวลาสั้นๆ
  • บุคลากรยังขาดความรู้ด้านกฎหมาย ผังเมือง การใช้ที่ดิน การควบคุมอาคาร
  • บริเวณย่านพาณิชย์  และชุมชน
  • บริเวณเขตลุ่มน้ำ
  • นำอาหารและน้ำไปแจก หลังจากนั้นอุดรธานี ก็ได้รับงบประมาณจากส่วนกลางเพื่อดำเนิน การขุดลอกคลองและแหล่งน้ำทั่วเมือง เพื่อเร่งการระบายน้ำและแก้ไขปัญหาน้ำท่วมได้
  • เตรียมกระสอบทราย ติดตั้งเครื่องสูบน้ำ 4 จุด เพื่อช่วยระบายน้ำเมื่อเกิดฝนตกหนัก
  • หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และ อปท. มาร่วมกันวางแผนการขุดลอกร่องระบายน้ำให้ครอบคลุม เพื่อช่วยแก้ไขปัญหาน้ำท่วมได้อย่างสมบูรณ์ แต่ในการดำเนินการจะใช้งบประมาณของแต่ละหน่วยงานตามพื้นที่ที่ตนเองรับผิดชอบ
  • เทศบาลกำลังดำเนินการวางท่อระบายน้ำในชุมชนให้เรียบร้อย ให้ครอบคลุมทั่วพื้นที่ เพื่อช่วยในการระบายน้ำ นอกจากนี้มีการวางท่อระบายน้ำเพื่อแยกน้ำเสียออกจากน้ำดี โดยน้ำเสียจะถูกส่งไปบำบัดที่บึงประดิษฐ์(ห้วยหมากแข้ง) ก่อนปล่อยลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ  (ปัจจุบันยังไม่ครอบคลุมทุกพื้นที่)
  • ชลประทาน,
  • อบจ.,
  • เกษตร,
  • อุตสาหกรรม
  • อปท.รอบๆ,
  • สสภ., และ ทสจ.
2. น้ำเสีย
  • ขาดการติดตามตรวจสอบคุณภาพ น้ำอย่างสม่ำเสมอ
  • สถานประกอบการบางแห่งยังไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย
  • ขาดการบำบัดน้ำเสียจากครัวเรือนก่อนปล่อยลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ
  • การบังคับใช้กฎหมายยังไม่เข้มงวด
  • บริเวณย่านพาณิชย์
  • ชุมชนทั่วไป
  • การสร้างระบบบำบัดน้ำเสียโดยวิธีธรรมชาติ (บึ่งประดิษฐ์) โดยสร้างท่อรวบรวมน้ำเสียไปลงบึงประดิษฐ์ก่อนปล่อยลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ โดยจ้างคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มข. เป็นผู้ศึกษา
  • เทศบาลมีการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำอย่างสม่ำเสมอ โดยให้มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานีเป็นผู้ดำเนินการให้
  • อบจ.,
  • อปท.รอบๆ,
  • สสภ., และ ทสจ.
3. ภัยแล้ง
  • สำหรับในเขตเมือง สาเหตุหลักเกิดจากน้ำไหลน้อย ไม่ทันกับความต้องการ และการปรับปรุงท่อประปา ทำให้น้ำไม่ไหล
  • ขาดพื้นที่รับน้ำและเก็บน้ำไว้เพื่อใช้ในช่วงเกิดภัยแล้ง
  • พท.แหล่งน้ำสำคัญของอุดรธานี คือ
    ห้วยหลวง
  • การแย่งชิงน้ำจืดระหว่างภาคครัวเรือน เกษตร และอุตสาหกรรม
  • บริเวณรอบนอกเมือง
  • เทศบาลจะให้ความช่วยเหลือ คือ ภายในเขตเทศบาล จัดส่งน้ำให้ฟรี (ไม่คิดค่าขนส่ง แต่ประชาชนต้องรับผิดชอบค่าน้ำเอง หรือถ้าเป็นน้ำจากหนองประจักษ์ เทศบาลไม่คิดค่าบริการ)
  • ถ้าเป็นหน่วยงานภายนอก ต้องนำรถมาบรรทุกน้ำเอง
  • ชลประทาน
  • อบจ.
  • เกษตร
  • อุตสาหกรรม
  • อปท.รอบๆ
  • สสภ.
  • ทสจ.
4. ความหลากหลาย
ทางชีวภาพ
  • มีหอยเชอรี่มาก และกินหอยพื้นบ้าน (หอยนา หอยขม) ทำให้หอยพื้นบ้านลดลง
  • มีการปล่อยปลา sucker ในห้วยหมากแข้ง ทำลายปลาธรรมชาติ
  • มีการปลูกพืชเศรษฐกิจมากขึ้น เช่น
    ยูคาลิปตัส อ้อย ยางพารา ทำให้พื้นที่ป่าธรรมชาติ (ป่าบุ่ง ป่าทาม) หายไป
  • นอกเมือง
  • พื้นที่การเกษตร
  • พื้นที่ป่า
  • ปัจจุบัน สผ.ให้ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร ทำการศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพของป่าในจังหวัดอุดรธานี (อยู่ระหว่างการศึกษา จะเสร็จประมาณเดือนกันยายน 52)
  • อบจ.,
  • อปท.รอบๆ,
  • สสภ., และ ทสจ.
5. อัคคีภัย
  • เกิดบ่อยมาก เฉลี่ยประมาณ 20-25 ครั้ง/เดือน
  • ขาดความตระหนักและไม่ระมัดระวัง
  • ในเมือง บริเวณย่านพาณิชย์ ห้าแยก ชุมชนผาสุก ชุมชนหนองเตาเหล็ก ชุมชนวัดโพธิ์ ชุมชน
    แจ่มสิริ
  • ย่านชุมชนแออัด เช่น ชุมชนผาสุก
  • เทศบาลมีการวางเจ้าหน้าที่และรถดับเพลิงไว้ 6 จุด ทั่วทุกมุมเมือง เพื่อให้เข้าใกล้จุดเกิดเหตุได้อย่างรวดเร็วที่สุด
  • มีการซ้อมดับเพลิงอย่างสม่ำเสมอ (ภายในของเทศบาล)
  • ร่วมซ้อมกับ ปภ. และหน่วยงานอื่นๆ เช่น ซ้อมดับเพลิงกรณีอาคารสูงจะร่วมกับกลุ่มจังหวัดรอบๆ ด้วย เพราะต้องใช้อุปกรณ์และเครื่องมือมาก
  • เทศบาล
  • ปภ.
  • อปท.รอบๆ.
  • ประปา.
  • ไฟฟ้า
6. วาตภัย
  • ลมพายุรุนแรง
  • นอกเมือง อำเภออื่นๆ
  • ประกาศเป็นเขตภัยพิบัติ ซึ่งทางจังหวัด (ผู้ว่าฯ) จะมีงบประมาณในการดำเนินการช่วยเหลือเบื้องต้นไม่เกิน 50 ล้าน
  • สนง.จว.
  • อปท.ในพื้นที่
  • ปภ.
7. โรคระบาด เช่น ไข้เลือดออก
ฉี่หนู
  • ระบบสุขาภิบาล
  • จากน้ำท่วมขัง และระบบระบายน้ำ
  • ย่านชุมชนแออัด เช่น ชุมชนผาสุก
  • ควบคุมแหล่งเพาะเชื้อ จัดระเบียบสุขาภิบาล รณรงค์และให้ความรู้แก่ประชาชน
  • สสจ.,
  • โรงพยาบาล.
  • อสม.
8. การจราร
  • เกิดจากการขาดความตระหนักและไม่ระมัดระวัง
  • ทั่วไป
  • ส่งเสริมวินัย ปฏิบัติงานร่วมกับตำรวจในพื้นที่