Home

Urban Climate Resilience

          การพัฒนาเมืองและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เป็นประเด็นที่มีความสอดคล้องและเชื่อมโยงกัน เมื่อการพัฒนาเมืองทำให้เกิดการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างไม่เหมาะสมนำไปสู่การเปิดรับความเสี่ยงจากภัยพิบัติ ในขณะที่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศก็สร้างผลกระทบให้เกิดความแปรปรวนและความรุนแรงของภัยพิบัติ ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดขึ้นในเขตเมืองย่อมมีแนวโน้มที่จะสร้างความเสียหายรุนแรง และเกิดผลกระทบในวงกว้างทั้งต่อประชาชน หน่วยงาน และวิถีปฏิบัติต่างๆ ในเมือง สำหรับแนวทางการแก้ไขปัญหาที่ผ่านมาอาจจะมุ่งเน้นที่การใช้สิ่งก่อสร้างเพื่อป้องกัน บรรเทา และลดความรุนแรงของภัยพิบัติเหล่านั้น แต่ภัยพิบัติที่คาดการณ์ได้ยาก ทั้งอุทกภัย วาตภัย และภัยแล้ง เป็นเรื่องยากที่สิ่งก่อสร้างเหล่านั้นจะรองรับปัญหาดังกล่าวได้ จึงต้องมีแนวทางของการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งจะเป็นการเตรียมความพร้อมของเมืองเพื่อรับมือภัยพิบัติต่างๆ ที่จะเกิดขึ้น โดยจะต้องศึกษาบริบทของเมืองที่เป็นประเด็นสำคัญอันก่อให้เกิดภัยพิบัติรุนแรงของเมืองนั้น ๆ ดังนั้นจากความสำคัญดังกล่าวสถาบันสิ่งแวดล้อมไทยจึงได้จัดตั้ง แผนงานการรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของเมืองในประเทศไทย ขึ้นดำเนินโครงการและกิจกรรมต่างๆ โดยมีเป้าหมายให้เมืองต่างๆ ในประเทศไทยมีความสามารถในการรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างมีประสิทธิภาพ

แผนงานการรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของเมืองในประเทศไทย

สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย

เป้าหมาย

          เพื่อให้เมือง ชุมชน และสังคมของประเทศไทยมีการรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพ และดีมากยิ่งขึ้น

วัตถุประสงค์

          เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับเมืองในประเทศไทย ในการเตรียมความพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในระยะยาว โดยคำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงและการพัฒนาตามบริบทของเมือง พร้อมทั้งผลักดันข้อเสนอแนะการรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเข้าสู่นโยบายระดับเมืองและระดับประเทศ

กิจกรรมหลัก

  • นำกรอบแนวคิดการรับมือของเมืองต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มาประยุกต์ใชกับเมืองเครือข่าย
  • สร้างองค์ความรู้และถอดบทเรียนวิธีปฏิบัติที่ดีให้เกิดการขยายผลและผลักดันเข้าสู่วาระการวิจัยแห่งชาติ
  • ประสานความร่วมมือกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องด้านนโยบายทุกระดับเพื่อผลักดันองค์ความรู้ บทเรียน และวิธีปฏิบัติเข้าสู่ระดับนโยบาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

  • ชุมชน เมือง และสังคมมีความรู้ ความตระหนักในการเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
  • ประเด็นการรับมือของเมืองต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้รับการบูรณาการเข้าสู่แผนพัฒนาเมือง และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ สอดคล้องกับความเป็นจริงและแนวโน้มของการพัฒนาเมืองและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในอนาคต
  • ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องด้านนโยบายทุกระดับ ให้ความสำคัญและร่วมมือในการเตรียมความพร้อมรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

          แผนงานการรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของเมืองในประเทศไทยภายใต้ความรับผิดชอบของสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ดำเนินงาน 3 โครงการ ได้แก่

  1. โครงการเครือข่ายเมืองในเอเชียเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Asian Cities Climate Change Resilience Network: ACCCRN) เมืองนำร่องได้แก่ เมืองหาดใหญ่ และเมืองเชียงราย
  2. โครงการเสริมสร้างการรับมือของเมืองกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Mekong-Building Climate Resilience Asian Cities: M-BRACE) เมืองนำร่องได้แก่ เมืองอุดรธานี และภูเก็ต
  3. Urban Climate Resilience in Southeast Asia Partnership Project

กรอบแนวคิดการรรับมือของเมืองต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

          กรอบแนวคิดการรับมือของเมืองต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจัดทำขึ้นเพื่อเป็นกรอบการดำเนินงาน และทำความเข้าใจเรื่องการรับมือของเมืองต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เป็นเครื่องมือที่ช่วยในกระบวนการวางแผนการรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ในแผนงานการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของไทยได้ใช้กรอบแนวคิด ในการดำเนินโครงการเครือข่ายเมืองในเอเชียเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (ACCCRN) และโครงการเสริมสร้างการรับมือของเมืองกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (M-BRACE) แนวคิดในการรับมือนี้เหมาะกับระบบและกระบวนการที่ซับซ้อน เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและเมือง เทคนิคในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศซึ่งแตกต่างจากแนวทางการปรับตัวกับสภาพภูมิอากาศแบบเดิม และแตกต่างไปจากวิธีที่ใช้ “การคาดการณ์และตอบสนอง” และเป็นเทคนิคที่มีประสิทธิภาพในการจัดการกับสิ่งที่ไม่คาดคิดและภาวะที่ตื่นตระหนก วิธีเดิมในการใช้ข้อมูลทางสภาพภูมิอากาศในการคาดการณ์และตอบสนองต่อผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นมิได้นำเหตุการณ์ที่ไม่ได้คาดคิดมาพิจารณาประกอบ

Screen Shot 2558-01-27 at 4.47.37 PM

          กรอบแนวคิดแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ความเข้าใจความเปราะบาง และการสร้างการรับมือ โดยกระบวนการดังกล่าวจะต้องผ่านเครื่องมือสำคัญคือ กระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (Shared Learning Dialogue) ที่ให้ทุกภาคส่วนร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน โดยนำเอาองค์ความรู้ และภูมิปัญญาท้องถิ่น มาใช้ร่วมกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์

          ส่วนที่ 1 ความเข้าใจความเปราะบาง ประกอบด้วย

  • Urban System การทำความเข้าใจความสัมพัน์และความเชื่อมโยงอย่างเป็นระบบของ Agent (บุคคล องค์กร หรือหน่วยงาน) System (ระบบโครงสร้างพื้นฐาน และระบบนิเวศ) และ Institutions (วิถีปฏิบัติ กฎหมาย นโยบาย)
  • Climate Exposure การมีความเข้าใจและรับรู้ว่าผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เมืองต้องเผชิญนั้นมีอะไรบ้าง
  • Understanding Vulnerability จากกระบวนการข้างต้นจะทำให้เข้าใจว่าเมืองมีความเปราะบางอย่างไร

          ส่วนที่ 2 การสร้างการรับมือ

          Building Resilience – เมื่อเข้าใจความเปราะบางของเมืองแล้ว กระบวนการต่อมาคือ การเสริมสร้างการรับมือของเมือง โดยจัดลำดับความสำคัญของปัญหา แล้วดำเนินงานร่วมกับการติดตามตรวจสอบและประเมินผล

อย่างไรก็ตามกระบวนการทั้งหมดนี้ต้องย้อนกลับมา ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ อีก เพื่อเพิ่มความรู้ และวิเคราะห์ว่า สิ่งที่ทำไปสามารถสร้างการรับมือให้กับเมืองได้มากน้อยเพียงใด